Jan Wolenski

Artykuł rozważa spór naturalizmu z antynaturalizmem w metaetyce oraz argumentuje za naturalizmem, aczkolwiek nie skrajnym. Procesy normowania i oceniania są uznane za pierwotne wobec ich werbalnej artykulacji w postaci norm i ocen, rozumianych jako wypowiedzi. Prowadzi to do nielingwistycznej koncepcji norm i ocen jako faktów istniejących gdzieś i kiedyś. Performatywy, ocenianie, wypowiedzi normatywne, ocenianie i zdania bonitywne dostarczają narzędzi do ugruntowania naturalizmu w metaetyce. Przeprowadzona analiza logiczna pokazuje, że logika deontyczna i logika bonitywna są analogiczne. Rozważane są też uogólnione argumenty Hume’a i Moore’a, które, jak się okazuje, nie zagrażają naturalizmowi.

Pogląd standardowy jest taki, że semantyka formalna stosuje się do języka naturalnego tylko w bardzo ograniczonym stopniu. Powodem tego stanu rzeczy jest nieunikniona nieokreśloność mowy potocznej polegająca m. in. na wieloznaczno- ściach, nieostrości czy tolerancji składniowej, a także obecności kontekstów intensjonalnych, co skutkuje limitacjami zasady kompozycjonalności. Ponadto konwersacja potoczna korzysta z rozmaitych reguł, np. reguł Grice’a, które wykraczają poza formalizm logiczny. W konsekwencji język naturalny nie podlega pełnej formalizacji. Z drugiej strony, jeśli L jest językiem formalnym, to metajęzyk ML, w którym ten pierwszy jest opisywany, musi być częściowo nieformalny – zawiera np. terminy zwykłej matematyki, w szczególności teorii mnogości. Nawet jeśli, np. dzięki technice arytmetyzacji, ML daje się przedstawić w L, tego rodzaju reprezentacja jest tylko lokalna. W gruncie rzeczy pogląd taki można wyprowadzić z pewnych uwag Tarskiego o roli języka naturalnego. Zwykle przyjmuje się, że tzw. uniwersalność języka potocznego jest źródłem kłopotów związanych z antynomiami. Tak jest oczywiście i okoliczność ta wymaga pewnej „sanacji”, np. postaci odróżnienia stopni języka. Jednakże nawet usunięcie antynomii w taki lub inny sposób nie zmienia faktu, że to, co nieformalne ma priorytet wobec tego, co formalne. W konsekwencji także semantyka formalna ma także swoje ograniczenia w odniesieniu do języków sformalizowanych.

Non-existence provides big problems for ontology and modest for logic. Logical problems of non-existence consist in licensing inferences in which sentences with empty terms are involved. The standard predicate logic solves this question by presupposing that every individual constant has an object to which it refers. This means that empty domains are excluded from semantics for the first-order logic. However, there is a temptation to consider logic without existential presuppositions.The ontological problem of non-existence leads to the question of the meaning of 'nothing'. We encounter "various conceptions of nothing" in the history of philosophy from Parmenides to our times. However, nothing is always a negation of being. Since we have distributive and collective concepts of being, we also should distinguish nothing in the distributive and mereological meaning. This difference is important because only the former leads to the paradox of nothing of all nothings, analogical to the paradox of all sets. A closer analysis of the nothing in the distributive sense shows that any meaningful talk about non-existence requires a relativisation to a fixed domain of discourse. This seems; to entail that the empty set is the formal model of nothing what means that the concept of absolute nothing in the distributive sense is simply inconsistent. To some extent, being and nothing are mutually dual. This motivates that the concept of nothing is governed by so-called dual logic connected with processes of rejection. More specifically, statements on "nothing" are not asserted but rejected.