Zbigniew Nerczuk

The method of dissoi logoi in Pre-Platonic testimonies The paper analyzes some references to the method of "dissoi logoi" (which is called by Plato "antilogic") in Pre-Platonic testimonies such as Aristophanes’ The Clouds, fragments of Euripides' Antiope and The Phoenicians, and the anonymous work called "Dialexeis" (Dissoi logoi). The analysis of these Pre-platonic sources results in the following conclusions: (1) The method of dissoi logoi was the universal strategy adopted by the sophists to argue on both sides - for and against any thesis. (2) The Sophists are pointed out by all the testimonies as those who invented this method. (3) the same as it is in Plato's dialogues the criticism of the method in these Pre-platonic sources is based on the conviction that the method can be used immorally.

Rhetorik der Platonischen Verteidigung des Sokrates Die Platonische Verteidigung des Sokrates nimmt einen besonderen Platz im Werk Platons ein. Zweifellos schafft sie viele Fragen, das Datum und Umstände ihrer Entste- hung betreffend, oder hinsichtlich der darin enthaltenen originellen ldeen und ihrer Treue gegenüber der Verteidigungsrede von Sokrates selbst. Die Verteidigungsrede (eigentlich sind es drei Verteidigungsreden) ist jedoch auch aus dem Grund sehr interessant, daß sie (als Verteidigungsrede) zu einer gewissen Tradition gehört, die für immer mit der Sophi- stik verbunden ist. Diese Tatsache erlangt besonders deswegen große Bedeutung, weil Platon mit diesen Reden ein Gebiet betritt, das eine Domäne der philosophischen Haupt- feinde sowohl von Sokrates als auch von Platon selbst ist. Aus der Perspektive der späte- ren Texte Platons und der darin geäußerten Ablehnung gegenüber Anwendung der Rhe- torik ist es interessant, die Apologie des Sokrates in ihrem Aufbau zu analysieren. Die Be- stimmung des intertextuellen Hintergrunds der Platonischen Verteidigung des Sokrates, ihr Bezug auf rhetorische Traditionen jener Zeit und der Hinweis auf strukturelle, inhal- tliche und philosophische Anknüpfungen können bei der Rekonstruktion der Platonischen Auffassung von Rhetorik und des Verhältnisses Platons zu der Sophistik hilfreich sein.

Natural basis of the Sophistic conception of man — an outline. Following the tradition of the philosophy of nature, influenced by hippocratic medicine, Sophists claim that human-being is a biological creature, a part of the world of nature, subject to its rules and rights. Convinced that human-being is a composition of physical and spiritual elements and interested in the relation between the two, the Sophists examine the impact of psychological and physical stimuli on human behaviour. They take under scrutiny various human states (pathe) such as sleep, wakefulness, sickness, madness, love, hatred. They emphasize the uniqueness and "private" character of individual perceptions and states which are dependent on the particular situation of a given subject. For these reasons, as they maintain, the nature of human cognition must be "private", fragmentary and limited.

The paper is concerned with the role of the logos in the sophistic thought. The author argues that the importance of logos is a result of the conviction that according to the Sophists human reality is somehow „created” through words in the process of constant communication and interpretation. This idea inspires the Sophists to research on the particular conditions of the process of persuasion and to analyze the factors which determine the persuasive power of speech. This interest in the power of "logos" leads the Sophists such as Protagoras, Gorgias, Antiphon to develop the techniques which aim at increasing the persuasive power of speech by addressing both rational and emotional part of the soul.

Protagoras u Sekstusa Empiryka (PH I 216) a platoński Teajtet Dzieła Sekstusa Empiryka stanowią ważne źródło doksograficzne, zawierając m. in. fragmenty i przekazy poświęcone sofistyce. Są wśród nich omówienia poglądów Protagorasa. W świetle problemów, jakie stwarza rekonstrukcja myśli tego sofisty, warto poddać badaniu źródła i perspektywę Sekstusa, zwracając szczególną uwagę na krótkie przedstawienie tez Protagorasa zawarte w Zarysach Pyrrońskich (PH I 216). Porównując omówienie Sekstusa i przedstawienie Platona w Teajtecie, dostrzec możemy podobieństwo prezentowanych poglądów. W przekazie Seksusa podobnie jak w Teajtecie główny akcent położony jest na tezę homo-mensura, z którą wiąże się dwa inne podstawowe dla platońskiego dialogu wątki: zmienności rzeczy oraz "prywatności" spostrzeżeń. Mimo charakterystycznej dla sceptycyzmu modyfikacji strony pojęciowej, nadinterpretacji oraz wyrwania tez z dialogowego kontekstu przedstawienia obu wątków wykazują daleko idące paralele z Teajtetem. Bez względu na to, czy omówienie to jest dziełem samego Sekstusa, czy zaczerpnięte zostało z jakiegoś wcześniejszego źródła mającego charakter sceptycznej "ściągawki", możemy na jego podstawie wnioskować, że dialog Teajtet uważany był w późnej starożytności za wiarygodne źródło informacji na temat poglądów Protagorasa. Należy jednak podkreślić, że przekaz Sekstusa stanowi jedynie interpretację treści zawartych w platońskim Teajtecie i – wbrew praktyce wielu uczonych - nie może być brany pod uwagę jako niezależne źródło wiedzy o myśli Protagorasa.