Enis Doko

Huduth argument (in contemporary Western philosophy known as Kalam Cosmological argument) is an argument for the existence of God which rests on the idea that the universe has a beginning in time. Some theists have claimed that modern science, particularly modern cosmology and second law of thermodynamics supports the key premise of the argument which argues that universe began to exist. On the other hand, some atheists have claimed that Quantum Mechanics have demonstrated that particles can be created without cause falsifying the causal principle of the Kalam cosmological argument which states that everything that begins to exist has a cause. In this article we will evaluate these claims and try to determine what modern science has to say about this argument developed by medieval Muslim theologians.

Çağdaş fizik evrenimizin yaşam için hassas ayarlı olduğunu göstermiştir. Evrenin yaşam için hassas ayarlı olması demek fizik yasaları, başlangıç koşulları ve temel fizik sabitlerinin alabileceği muhtemel değerlerden çok azı yaşama izin vermesi demektir. Bazı teist düşünürler hassas ayarın Tanrı’nın varlığı lehinde geliştirilebilecek Tasarım kanıtlarında öncül görevi görebileceğini iddia etmişlerdir. Diğer taraftan bazı felsefeci ve bilim insanları hassas ayar gözlemenin birden fazla evrenin var olduğunu savunan çok evrenler hipotezini desteklediğini iddia etmişlerdir. Bu iki yaklaşım da hassas ayarın bir açıklamaya muhtaç olduğunu varsayımını yapar. İlk bakışta bu varsayım makul gözükse de bazı felsefeci ve bilim insanları hassas ayarın bir açıklamaya muhtaç olduğu iddiasını reddetmişlerdir. Bu yaklaşımı savunanlar ya evrenin yaşam için hassas ayarlı olmadığını ya da evrenin hassas ayarlı olmasına şaşırmamamız gerektiğini, dolayısı ile hassas ayarın bir açıklamaya ihtiyaç duymadığını iddia etmişlerdir. Bu makalemizde bu iddialarının bir kısmını ele alarak değerlendirecek ve hassas ayarın açıklamaya muhtaç olmadığını temellendirmede başarısız olduklarını göstermeye çalışacağız.

This chapter aims to lay out a map of the diverse epistemological perspectives within the Islamic theological tradition, in the conceptual framework of contemporary analytic philosophy of religion. In order achieve that goal, it aims to consider epistemological views in light of their historic context, while at the same time seeking to “translate” those broadly medieval perspectives into contemporary philosophical language. In doing so, the chapter offers a succinct overview of the main epistemic trends within the Islamic theological tradition concerning religious epistemology. The chapter is divided into two main sections designated for discussions of differing accounts found in distinct trends of the tradition, namely the Rationalist and Traditionalist trends. The discussion concerning the Rationalist trend focuses on the philosophical-theologians of the dominant Mu’tazilite, Ash’arite, and Maturidite schools. The section on Islamic Traditionalism focuses on the Atharite scripturalism of Ibn Qudāma, and in particular the thought of Ibn Taymiyya. In order to map out these historic positions in light of contemporary religious epistemology, reference is made to a threefold typology of current views in the literature: (1) theistic evidentialism, (2) reformed epistemology, and (3) fideism. As such, the remainder of the chapter will attempt to outline the different approaches toward religious epistemology in the Islamic theological tradition with this threefold typology in mind.

Müslüman bağlamında bilim-din etkileşiminde muhtemelen en can alıcı konu, İslam ve Neo-Darwinci evrim teorisi arasındaki ilişkidir. Müslüman alimler iki ana kampa ayrılır. Bir yandan, daha geleneksel eğilimlere sahip Müslüman düşünürler, İslam'ın evrimle çeliştiğini düşünüyorlar. Diğer tarafta, evrim teorisinin İslam'la tamamen uyumlu olduğunu düşünen daha bilimsel yönelimli Müslüman düşünürlerimiz var. Başta bilim insanları olmak üzere bu düşünürler, genellikle Kuran ayetlerinin bazılarının mecazi bir okumasını sunarlar ya da onları yeniden yorumlarlar. Bu makalede, ben orta yolcu bir yaklaşım tercih edecek ve mecazi okumaya ya da yeniden yorumlamaya başvurmadan, geleneksel Kuran okumasının Neo-Darwinci evrim teorisi ile uyumluluğunu göstermeye çalışacağım. Standart bilimsel anlatıyı da herhangi bir çarpıtmaya maruz bırakmadan kabul edeceğim. İlk olarak, kutsal kitaptaki yaratılış anlatısının evrim teorisiyle bağdaşmadığı iddiasının kötülük sorununa, yani kötülüğün klasik Teizm'in Tanrısı ile bağdaşmadığı iddiasına, benzediğini savunacağım. Bu analojiyi kullanarak hem Kuran anlatısının hem de evrim teorisinin nasıl doğru olabileceğine dair eksiksiz ve makul bir açıklama bulmaya çalışmak yerine, sadece bu iki açıklamanın birbiri ile çelişmediğini göstermeyi amaçlayan daha mütevazı yaklaşımlar aramamız gerektiğini iddia edeceğim—yani kötülük sorunu bağlamındaki savunmalara benzer bir yaklaşım geliştirmeye çalışacağım. Hem bilimsel yaratılış anlatısı hem de Kuran’daki yaratılış anlatısı özetledikten sonra ve olası tek çelişkinin ortak ata tezinde olduğunu savunduktan sonra, Kuran anlatımının evrim teorisiyle uyumluluğunu göstermeyi amaçlayan bu tür iki savunma sunacağım. Birinci savunma, "çifte yaratılış savunması", Adem'in, kutsal kitapların tarif ettiği Cennet'te ve evrim biliminin tarif ettiği Dünya'da olmak üzere iki kez yaratıldığı senaryoları içerir. Bu nedenle, her iki yaratılış anlatısı da aynı anda doğru olabilir ve bu nedenle ikisi bir biri ile tutarlıdır. İkincisi, "çoklu ata savunması", Tanrı'nın Adem'i doğrudan topraktan yaratmış olabileceğini ve onun soyundan gelenlerin evrimleşmiş homo sapiens ile ürediğini öne sürer. Bu nedenle, her iki yaratılış anlatıları da tutarsızlık olmadan bir arada kabul edilebilir.

The paper aims to demonstrate how the concept of omnisubjectivity can be drawn upon in an attempt to solve philosophical problems pertinent to the divine attribute of omniscience in the Islamic context. Notably, we will address the charge that the concept of omniscience is logically impossible and incoherent. We will argue that omnisubjectivity could be an attribute of God in the Islamic paradigm. Furthermore, we will show that this attribute can be inferred from the primary Islamic source; the Qur’an, and that it sufficiently responds to the historical problems in terms of understanding omniscience faced by Islamic philosophers and theologians. We will argue that omnisubjectivity fulfills the conditions of both groups without facing common problems. Lastly, we will mention the benefits of adopting this model and show some philosophical and theological implications within an Islamic framework.

“Din ve Bilim Açısından Yaratılış” adlı bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. “Dinler Tarihi Açısından Yaratılış” adını taşıyan ilk bölümde, İslâm dinine gelinceye kadar mitolojide ve dinlerde insanın ve evrenin yaratılışı konusunda başlıca ne gibi yaklaşımların geliştirildiğini ortaya koyan yazılar bulunmaktadır. “İslâm Düşünce Ekolleri Açısından Yaratılış” adlı ikinci bölüm, Kur’an ve Hadis gibi temel dini kaynaklarda yaratılış konusunda geçen anlatımların yanında bunların tarihsel süreçte Kelâm, İslâm Felsefesi ve Tasavvuf gibi farklı düşünce geleneklerinde nasıl anlaşılıp yorumlandığına dair yazıları içermektedir. “Bilim Açısından Yaratılış” adlı son bölüm ise Fizik, Kozmoloji ve Biyoloji gibi modern bilimlerde yaşanan gelişmelerin evrenin ve insanın yaratılışını açıklamada ne gibi katkılar sağladığını ele alan yazılardan oluşmaktadır. Bütün bu bölümleriyle çalışmanın amacı, insanoğlunun en önemli varoluşsal problemlerinden birini oluşturan yaratılış konusunda kesin cevaplar vermek ve nihai çözümlere ulaşmaktan daha ziyade meselenin dinî, felsefî ve bilimsel boyutlarıyla ilgili bir farkındalık oluşturmak ve böylelikle söz konusu alanları diyalog ve iş birliğine davet etmektir.

This article develops a Sufi-Sadrian model of Islamic Reformed Epistemology. Building on Alvin Plantinga’s account of warrant and proper function, it argues that, if Islam is true, Islamic belief can be properly basic when produced by the grace-enabled operation of fitra and qalb amid divine signs and Qurʾānic address. Rejecting a simple identification of fitra with Plantinga’s sensus divinitatis, the article argues that the strongest Islamic analogue requires a broader account of purified proper function. Classical Sufi epistemology explains how the heart may be veiled, purified, and enabled to recognize God, while Mullā Ṣadrā’s ontology explains why religious knowledge transforms the knower’s mode of being. The resulting model is neither evidentialist nor anti-rationalist fideist: belief need not depend inferentially on argument, yet remains accountable to truth, proper function, revelation, reason, defeaters, and moral transformation. Addressing objections concerning divine deception, circularity, pluralism, rationality-defeat, and false kashf, the article concludes that Islamic Reformed Epistemology is most plausible as a theory of purified proper function: a conditional account of warrant, not a complete theory of comparative religious adjudication.

This chapter aims to draw on the critical threads of those vibrant theological conversations within the formative years of Islamic thought in considering the different theological models of the Divine within the broader Islamic tradition under the purview of classical theism as it is understood today in the contemporary philosophy of religion. In doing so, it makes reference to the major strands within the theological (‘ilm al- kalām & atharī scripturalism) and philosophical (falsafa) schools of the Islamic tradition. It aims to consider how these different trends, schools, and thinkers construct a model of God in light of the classical and neo-classical theistic model of God.