Karolina Rozmarynowska

Etyka obowiązku i wartości to księga jubileuszowa, która została wydana z okazji 40-lecia pracy naukowej i dydaktycznej zasłużonego polskiego filozofa ks. prof. Ryszarda Monia. Księga została podzielona na trzy główne części, zatytułowane: Listy gratulacyjne, Życie i działalność Jubilata oraz Opracowania naukowe dedykowane Jubilatowi. Działalność naukowo-dydaktyczna oraz dorobek naukowy Ryszarda Monia zostały opracowane obszernie i starannie. Czytelnik może się dowiedzieć, jakie osiągnięcia w dziedzinie filozofii ma na swoim koncie Jubilat i jak szerokie zainteresowania filozoficzne rozwijał przez 40 lat swojej kariery naukowej. W artykułach dedykowanych Ryszardowi Moniowi, zamieszczonych w księdze, poruszone są w sposób ciekawy, ale zarazem krytyczny, aktualneproblemy filozoficzne z zakresu antropologii, etyki i fenomenologii. ---------------------------------------- Zgłoszono: 2/05/2025. Zrecenzowano: 10/06/2025. Zaakceptowano do publikacji: 20/06/2025.

The reflection that accompanies Christian ethics is concerned with its meaning and originality as seen against the background of various interpretations of morality. It usually includes questions about the characteristic subject matter of its inquiries, assumptions, methods, or inspirations. From the point of view of the considerations undertaken in this article, such reflection should also include the language employed by Christian ethics. In particular, this paper considers the following issues: whether Christian ethics has its specific language; whether it introduces new notions, or assigns specific meanings to notions already present in ethics; and how ethical notions are defined in Christian ethics. These questions are addressed with reference to the philosophical system of Tadeusz Ślipko, one of the most outstanding Polish representatives of Christian ethics. -------------- Received: 11/02/2021. Reviewed: 23/03/2021. Accepted: 10/05/2021

Przedmiotem rozważań podjętych w artykule jest rola języka w tworzeniu powinności moralnej. W nawiązaniu do klasycznej teorii aktów mowy J. Austina i J. Searle’a, autorka, na przykładzie czynności obiecywania, bada, na czym polega „powinnościorodna” moc słów. Zastanawia się również, jakie warunki muszą zostać spełnione, aby określona wypowiedź nakładała na jej autora moralne zobowiązanie. Przeprowadzone analizy, obejmujące również stanowisko krytyczne wobec koncepcji Searle’a, ujawniają ograniczenia, jakie wynikają z tezy, mówiącej, że to język tworzy powinność. Odwołując się do funkcji performatywnej, jaką pełni język, możemy wyjaśnić jedynie przedmiotowy wymiar obietnicy. Zrozumienie jej podmiotowego źródła wymaga zajęcia odmiennej perspektywy badawczej.

The goal of the discussion presented in the article is to recognize the ethical dimension of civil disobedience. Setting out to achieve that goal, the author analyses the difference between civil disobedience and other forms of social protest, and attempts to define its essential substance. With that goal in view, she identifies the key features and the subject matter of an act of disobedience. Having explained the civil character of disobedience, she then goes on to discuss its moral and ethical significance. Emphasizing the personal character of civil disobedience, the author presents it as an expression of ethics.