Krzysztof Piętak

Artykuł stanowi próbę wyjaśnienia przyczyn marginalizacji przez filozoficzny mainstream dwóch filozofów – George’a Berkeleya i Henry’ego Bergsona – oraz jednego problemu, mianowicie problemu qualiów, dyskutowanego obecnie w kontekście statusu fizykalizmu. Zgodnie z główną tezą artykułu przyczyn tej marginalizacji należy doszukiwać się w antykantowskim przesłaniu tych dwóch filozofów oraz problematyki qualiów. Celem artykułu jest rehabilitacja dziedzictwa filozofii Berkeleya oraz Bergsona w filozofii współczesnej poprzez wykazanie, że jest ona relewantna dla problematyki qualiów.

Artykuł stanowi próbę analizy porównawczej apologetyki Blaise’a Pascala i George’a Berkeleya. Interpretacyjna skuteczność tej próby ma w moim zamierzeniu stanowić wstępne uzasadnienie dla wprowadzenia w życie dwóch postulatów z zakresu metodologii historii filozofii. Po pierwsze, odrzucenia schematów interpretacyjnych właściwych narracji, którą określam mianem „narracji oświeceniowej” w odniesieniu do filozofów XVII wieku (od Kartezjusza do Berkeleya). Po drugie, zastosowania w odniesieniu do filozofów XVII wieku nowego klucza egzegetycznego, który określam mianem „klucza apologetycznego”. W części 1 artykułu wymieniam cechy charakterystyczne „narracji oświeceniowej” i opisuję, jakie destrukcyjne skutki ma jej zastosowanie w odniesieniu do Pascala i Berkeleya. W części 2 zestawiam ze sobą strukturę apologetyki Pascala i Berkeleya, wskazując występujące między nimi podo-bieństwa oraz różnice. W części 3 i 4 angażuję się w krótką spekulację historiozoficzną dotyczącą hipotetycznego wpływu recepcji Myśli Pascala na kształt projektu apologetycznego Berkeleya. W części 5 uzasadniam postulat zastosowania „klucza apologetycznego” w odniesieniu do wszystkich tzw. wielkich filozofów XVII wieku.