Maria Zanou

Τι σημαίνει να πεθαίνει κανείς με αξιοπρέπεια; Πού βρίσκονται τα όρια της ιατρικής παρέμβασης και της ανθρώπινης αυτονομίας; Πώς αντιμετωπίζονται οι αποφάσεις για το τέλος της ζωής όταν η προστασία της ζωής, η ελευθερία της επιλογής, η ευθύνη της φροντίδας και η ευαλωτότητα του ασθενούς συνυπάρχουν σε ένα σύνθετο πεδίο ηθικών και πρακτικών διλημμάτων; Οι αποφάσεις για το τέλος της ζωής βρίσκονται στον πυρήνα ορισμένων από τα πλέον σύνθετα ζητήματα της σύγχρονης βιοηθικής. Ο παρών συλλογικός τόμος φέρνει σε διάλογο διαφορετικές επιστημονικές, φιλοσοφικές και θρησκευτικές προσεγγίσεις. Η ιατρική και η νοσηλευτική εμπειρία συναντούν την φιλοσοφία, την θεολογία, το δίκαιο, την ψυχολογία και την κοινωνική πραγματικότητα, φωτίζοντας διαφορετικές όψεις των αποφάσεων που λαμβάνονται στα όρια της ζωής. Στις μελέτες του τόμου εξετάζονται η ανθρώπινη ευθανασία, η αυτοκτονία και η αυτοθυσία, η θανατική ποινή, η άνοια και η μεταθανάτια αναπαραγωγή, καθώς και ζητήματα που αφορούν την ευζωία και την ευθανασία των μη ανθρώπινων ζώων. Η ψηφιακή τεχνολογία ανοίγει έναν ακόμη κύκλο προβληματισμού γύρω από τα deadbots και τα griefbots, την διαχείριση της μνήμης των νεκρών και την προοπτική μιας «ψηφιακής αθανασίας». Παράλληλα, οι χριστιανικές και ισλαμικές προσεγγίσεις αναδεικνύουν την σημασία των θρησκευτικών και πολιτισμικών παραδόσεων στην διαμόρφωση των αντιλήψεων για την ζωή, τον πόνο, την ελευθερία και τον θάνατο. Η πολυφωνία των συμβολών αποτυπώνει την πολυπλοκότητα των ίδιων των ζητημάτων. Ο τόμος προσφέρει ένα διεπιστημονικό πεδίο μελέτης και διαλόγου γύρω από την αυτονομία, την αξιοπρέπεια, την ευθύνη και την φροντίδα, έχοντας στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις δύσκολες αποφάσεις που συνοδεύουν το τέλος της ζωής.

This paper aims to link and compare two different conceptions of death during the Enlightenment era with contemporary bioethical concerns. Eugenios Voulgaris integrates his understanding of death into the wider philosophical and theological framework of Orthodoxy. He emphasizes a dignified acceptance of death without hastening it, viewing any attempt to artificially prolong life as a form of hubris against divine providence. Conversely, Kant’s rationalist perspective categorically rejects euthanasia and suicide, viewing them as violations of the categorical imperative. Kant upholds the preservation of life as a perfect duty, emphasizing autonomy and dignity. This comparative analysis highlights the ethical and philosophical divergence between Voulgaris’ theologically influenced acceptance of death and Kant’s strict moral framework opposing the intentional ending of life. The study underscores the relevance of these Enlightenment perspectives in informing contemporary debates on euthanasia and the moral dimensions of end-of-life decisions.