Mateusz Penczek

The purpose of the article is to analyze the relational theory of personal autonomy proposed by Catriona Mackenzie. First, the theoretical context of the theory is shown, including key features and examples of relational theories of personal autonomy. Then Mackenzie's theory is presented, according to which seven conditions of autonomy should be distinguished. The conditions are grouped into three separate axes: self-determination, self-governance, and self-authorization. According to the theory, none of the conditions is necessary, and the assessment of the level of an individual's autonomy is to be contextual. Finally, an attempt is made to assess the value of the conception proposed by the Australian scholar. It is argued that the condition of authenticity of practical identity should be replaced with the condition of coherence of practical identity. It is also suggested that for the theory to be useful in assessing the autonomy of decisions it should be supplemented with two further conditions: the coherence of a decision made by a person with her practical identity, and the absence of controlling influence such as coercion, persuasion, and manipulation.

Celem artykułu jest analiza i dyskusja definicji opresji społecznej zaproponowanej przez Ann E. Cudd. Na początku zostaną krótko scharakteryzowane wybrane sposoby rozumienia tego zjawiska w filozofii współczesnej. Następnie przedmiotem zainteresowania będą kluczowe elementy definicji opresji przedstawionej przez amerykańską autorkę. W dalszej kolejności scharakteryzowany zostanie społeczny i normatywny wymiar opresji oraz materialne i psychologiczne siły opresji. Do tych ostatnich zaliczają się takie czynniki jak przemoc i wiarygodna groźba przemocy, nierówności ekonomiczne, racjonalne wybory ofiar opresji, bezpośrednie psychologiczne szkody opresji oraz pośrednie siły opresji psychologicznej, na przykład fałszywa świadomość czy zniekształcone pragnienia. Następnie zarysowane zostaną także najważniejsze interakcje między poszczególnymi rodzajami sił opresji. Na koniec wskazane zostaną zalety i ograniczenia omawianego ujęcia opresji.

Książka poświęcona jest relacji między intelektem i wolą człowieka w filozofii Tomasza z Akwinu. Rozpoczyna się prezentacją przyjmowanej przez Tomasza koncepcji intelektu i poznania intelektualnego. Następnie przedmiotem rozważań jest poznanie praktyczne. Omawiana jest różnica między poznaniem teoretycznym i praktycznym, podstawy poznania praktycznego oraz działania rozumu praktycznego. Przedstawieniu poglądów Akwinaty na temat podstaw poznania praktycznego towarzyszy analiza współczesnych sporów dotyczących właściwej interpretacji tego elementu koncepcji Tomasza. Następnie przedmiotem rozważań jest proponowana przez Tomasza koncepcja woli. Poruszane są takie zagadnienia jak ogólna klasyfikacja pragnień, rodzaje aktów woli, struktura czynu ludzkiego, relacje między wolą a innymi władzami duszy oraz kwestia wolności i zdeterminowania woli. Zakończenie książki jest próbą podsumowania poglądów Tomasza na temat relacji między wolą a intelektem oraz umiejscowienia ich na osi woluntaryzm - intelektualizm.