Als iemand die ziek is en daarom regelmatig wordt opgesloten in psychiatrische ziekenhuizen, en die aan de Universiteit van Edinburgh een PhD in religiewetenschappen heeft behaald, is het me een genoegen dit essay aan Psyche & Geloof aan te bieden. Het schiet op vele punten tekort. Toch hoop ik dat de transdisciplinaire benadering nuttig is om allerlei discussies die door specialisten in verschillende vakgebieden worden gevoerd bij elkaar te brengen. Ik schrijf over psychiatrie en religie, maar …
Read moreAls iemand die ziek is en daarom regelmatig wordt opgesloten in psychiatrische ziekenhuizen, en die aan de Universiteit van Edinburgh een PhD in religiewetenschappen heeft behaald, is het me een genoegen dit essay aan Psyche & Geloof aan te bieden. Het schiet op vele punten tekort. Toch hoop ik dat de transdisciplinaire benadering nuttig is om allerlei discussies die door specialisten in verschillende vakgebieden worden gevoerd bij elkaar te brengen. Ik schrijf over psychiatrie en religie, maar die hebben hun achtergrond in de sociale geschiedenis die tot de psychiatrie en de religiewetenschappen hebben geleid, en deze staan op hun beurt in de bredere sociale context van de West-Europese Verlichting. De hedendaagse psychiatrische kennistheorie wordt immers door de opkomst van de moderniteit mogelijk gemaakt. Onderdeel van ziek zijn is het vermogen, of in ieder geval de bereidheid, door grenzen en muren heen te breken. Het nadeel is dat, vanuit welk specifiek vakgebied dan ook, mij een gebrek aan nuance en details kan worden verweten ten opzichte van uitzonderingen en tegenargumenten. Het is moeilijk om alle gegevens en bewijzen recht te doen in zo’n beperkt bestek. Het beeld dat ik in dit korte polemische essay neerzet heeft niet ten doel de lezer op basis van wetenschappelijke nauwgezetheid of theoretische doordenking te overtuigen. Het gaat op beide punten mank. De nadruk ligt op brede penseelstreken, een culturele lezing van de relatie tussen religie en psychiatrie die, zoals gemengde metaforen, een makkelijk lezen zowel mogelijk als moeilijk maken. Hoewel ik begin met een poging de psychiatrie voorbij haar eigen narratief te brengen en haar neer te zetten als zowel subject en object van haar eigen fascinatie, ben ik steeds gericht op de huidige tijd. Dit narratief gaat van de 18e eeuw naar schizofrenie, het psychosespectrum en dissociatie in de DSM-5-TR. Uiteindelijk verschijnt de mogelijkheid van ‘uitlegkundig pluralisme’, waarbij zowel religieuze als psychiatrische kennistheorie een rol spelen, zonder dat de een de ander uitsluit. Om dit narratief neer te zetten, moet het verhaal eerst verteld worden.