Tuba Erkoc

Anencephaly is a lethal congenital anomaly that raises profound ethical questions about treatment futility, moral status, and end-of-life decision-making in neonatal care. While secular bioethical frameworks dominate clinical guidance, Islamic jurisprudence remains underrepresented in comparative neonatal ethics scholarship. This study examines how classical Islamic legal reasoning addresses withholding or withdrawing life-sustaining interventions for anencephalic infants, and compares these positions with dominant secular approaches. This article employs a normative and doctrinal analysis of classical Islamic jurisprudential sources across the four major Sunni schools of law (Ḥanafī, Mālikī, Shāfiʿī, Ḥanbalī), combined with a comparative ethical evaluation of contemporary secular bioethical frameworks, particularly principlism. Classical legal texts were analyzed with particular attention to the distinction between definitive and speculative treatment efficacy, and these findings were interpreted in light of current medical knowledge on anencephaly. The analysis demonstrates that Islamic jurisprudence does not impose an absolute obligation to sustain biological life at all costs. Across all four schools, obligations to provide medical treatment are contingent upon the presence of an achievable benefit. When treatment is deemed medically futile—offering no possibility of recovery or meaningful benefit—Islamic legal reasoning permits, and in some cases supports, the withholding or withdrawal of life-sustaining interventions. This position affirms the inherent dignity of the infant while rejecting the moral necessity of prolonging dying through futile care. A comparative analysis reveals substantive convergence between Islamic and secular frameworks in practical conclusions, alongside significant divergence in normative foundations. Islamic jurisprudence offers a coherent, clinically sensitive ethical framework for end-of-life decisions in anencephaly, challenging the assumptions that religious ethics necessarily oppose non-intervention. These findings inform ethically grounded decision-making in culturally and religiously diverse clinical contexts and contribute to pluralistic bioethics by demonstrating how Islamic moral reasoning enriches, rather than merely parallels, dominant secular approaches.

There are some main prohibitions placed upon the menstruating woman in Islamic Law. One of these prohibitions mentioned in classical books is known that women cannot enter the mosque while they are menstruating. However, there are many fatwas given that women can enter the mosque when they are menstruating, especially today. In this paper, we investigate the question of the permissibility of entering a mosque for menstruating women according to Islamic law. Our paper consists of three main chapters. After establishing a general framework, in the second chapter, we will shortly discuss the positions of all four Sunnī schools of law on this issue. Also in the second chapter, we will especially present the related opinions of the members of the Shāfiī school of law, as they include detailed issues in this regard and gave the basis for the fatwas given in the modern period. Finally, we will elaborate on the general framework and revisit contamporary positions with their supporting proofs and arguments. Thereby we will offer a systematic examination of the juristic ruling of entering a mosque for menstruating women.

Toplumun tanzim edilmesinde, kanun boşluklarının doldurulmasında ve irade beyanlarının yorumlanmasında önemli bir rolü bulunan örf, hem usûl hem de fürû eserlerinde birçok yerde geçer. Eserlerde sıkça zikredilmesine rağmen ilk dönemlerden itibaren örfe dair küllî bir teorinin belirlenmemesi örf ile ilintili meseleleri müphem ve tartışmalı hale getirir. Bu bağlamda tartışılan konulardan bir tanesi de amelî örf ile nassın tahsîs edilip edilemeyeceğidir. Örfün nas karşısındaki konumunu belirleyen kritik meselelerden biri olan tahsîs, nassın kapsamının bazı delillerle daraltılması demektir. Örfün bu delillerden sayılıp sayılmayacağı örf ile nas arasındaki ilişkiyi bir başka deyişle nassın insan hayatına ne şekilde dokunduğunu ve insanların yapıp ettiklerinin nassı anlamada ne derece etkili olduğunu gösterir. Şer’î naslara aykırı olan fasit bir örfün nas karşısında herhangi bir değerinin olmadığı ve nas ile çatışması durumunda öncelik sırasının nassa verildiği hususunda ittifak vardır. Nassa uygun olan ve nas ile çatışmayan genel bir amelî örfün nassın umumunu tahsîs edip edemeyeceği hususu ise tartışmalı bir mevzudur. Meselenin birden fazla boyutunun bulunması ulema arasında ihtilaflara neden olmakla birlikte tartışmanın zeminini de kimi zaman kaydırır. Ayrıca nassın umumunun insanların yapıp ettikleri ile sınırlandırılabilmesi nas karşısında örfün konumunu belirlediğinden mesele son derece hassas ve önemlidir. Bu nedenle amelî örfün nassın kapsamını daraltıp daraltamayacağı meselesi bu makalede etraflıca ele alınmıştır. Âm olsa bile amelî örfün nassı tahsîs edemeyeceğini fukahânın çoğunluğu açıkça ifade etmesine rağmen bazı Hanefî ve Mâlikî âlimler aksini söylemişlerdir. Erken dönem Hanefî eserlerinde yer verilmeyen bu söylem özellikle son dönem Hanefî eserlerinde yaygın bir şekilde kabul görmüş ve mezhebin ana görüşü şeklinde yansıtılmıştır. Aynı şekilde Bâcî’nin etkisiyle Mâlikîlerin de Hanefîler gibi düşündüğü nakledilmiştir. Ancak Hanefî ve Mâlikî mezhebine dair mezkûr söylemin aksine amelî örf ile tahsîs meselesinde her iki mezhebin de kendi içinde muhtelif görüşler benimsediği ve mezkûr meselenin Üsmendî’den önce tahsîsten öte hakikat-mecaz ile alakalı olduğu özellikle memzûc eserler ile birlikte tahsîs konusuna eklendiği makalemizde iddia edilmektedir. Bu iddiayı destekler bir şekilde Karâfî ve Bâbertî, Hanefîlerle Mâlikîlerin amelî örf ile nassın tahsîsini kabul etmediğini aktarmışlardır. Karâfî ve Bâbertî’ye göre her iki mezhebin amelî örf ile tahsîsi kabul ettiği görüşü yanlış anlaşılmadan ibarettir. Bu nedenle mesele hakkında modern dönem eserlerinde yer verildiği şekliyle bir ittifakın bulunmadığı ve Hanefî ile Mâlikî âlimlerin görüşlerinin eleştirel bir incelemeye tabi tutulması gerektiği anlaşılmaktadır. Amelî örf ile tahsîs meselesinde söylem değişmelerinin nerde ve nasıl gerçekleştiğini ortaya koymayı hedefleyen makalemizde mesele kronolojik ve derinlemesine bir okumaya tâbi tutularak deskriptif bir şekilde sunulacaktır. Nassın amelî örf ile tahsîsini kabul edenler ve etmeyenler şeklinde iki temel başlık üzerinden mesele anlatılacaktır. Böylece hem literatürde yaygın bir şekilde kabul edilen bilginin izi sürülerek mevsukiyeti ortaya konulmuş, hem de nas karşısında örfün konumunu belirleyen amelî örf ile tahsîs meselesi etraflıca analiz edilmiş olacaktır.