Vedat Kamer

[TR] Bu çalışmada yapay zekâ ve mantık ilişkisi incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda yapay zekâ tarihçesi mantık temelli ele alınmış, yapay zekânın alt alanı olan bilgi gösteriminde mantığın rolü irdelenmiş, yapay zekâ ve felsefi mantık ilişkisi değerlendirilmiş ve sağduyu akılyürütmesini formelleştirme iddiası taşıyan monoton-olmayan mantık tanımlanmıştır. [EN] The study aims to analyze the relation between artifical intelligence and logic. The history of artificial intelligence is addressed on the basis of logic, the role of logic in knowledge representation which is the subfield of artificial intelligence is examined, the relation between artificial intelligence and logic is evaluated, and non-monotonic logic which claims to formalize commonsense reasoning is defined.

[TR] İnformel mantık bir disiplin olarak 1978 yılında kurulmuştur. Fakat buna rağmen, kökleri antikçağ felsefesine kadar gitmektedir. Çalışmamızda, informel mantığın formel mantık ile ilişkisi, form kavramı ve dedüktivizm üzerinden ele alınmıştır. Formel mantık ile informel mantık arasında, özellikle isimlerinden kaynaklı olarak, bir karşıtlık ilişkisi kurulmaktadır. Bu ilişkinin karşıtlık yerine, bütünlülük üzerinden kurulabileceği ve bunun da ortak paydasının akılyürütme kavramı olabileceği gösterilmek istenmiştir. Dedüktif akılyürütme dışındaki akılyürütmelerin de modellenebilmesi, yapay zekânın ilerlemesindeki kilit noktalardan biridir. [EN] In spite of the fact that Informal Logic, as a discipline, had been founded in 1978, its roots go back to the Ancient Philosophy. In this paper, the relationship between informal logic and formal logic has been addressed through the concepts of form and deductivism. Based especially on their names, a relation of opposition is established between formal and informal logic. We, however, aimed to show the aforementioned relation can be established through unity rather than opposition, intending the concept of reasoning to be the common denominator of that relation. Modelling the reasonings other than deductive reasoning is one of the key points in the progress of artificial intelligence.

[TR] Bu makalede Floridi, Cowls, Taddeo ve Morley’in “SARS-CoV-2 Dijital Takip ve İzleme (DTİ) Sistemlerinin Etik İlkeleri” makalesinde ortaya koydukları 16 sorudan oluşan ölçek üzerinden, dünyada ve Türkiye’de yaygın kullanılan DTİ uygulamalarını inceledik. COVID-19 salgın döneminde, hastalığın yayılmasını azaltmak üzere geliştirilen DTİ uygulamalarıyla birlikte yeni etik sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu etik sorunlara işaret edebilmek için Floridi, Cowls, Taddeo ve Morley’in DTİ uygulamalarına yönelttikleri soruların kapsamını ve dijital etik ile ilişkisini göstermeye gayret ettik. Farklı DTİ uygulamaları üzerinden, Floridi, Cowls, Taddeo ve Morley’in ortaya koyduğu ölçeğin etkinliğini artırmaya ve karşılaştırma açısından yorumlama derinliğini geliştirmeye çalıştık. DTİ uygulamalarının içerik ve işlev bakımından etik geçerliliği ne ölçüde sağladıklarını, uygulamaların sahip oldukları nitelikler üzerinden ele aldık. Bu incelemenin amacı; söz konusu uygulamaların pandemi gibi olağanüstü durumlardaki etik geçerliliğine dair bir çıkarımda bulunmaktır. Bu etik geçerliliğin, işlevlerini kişisel veriler üzerinden gerçekleştiren DTİ uygulamalarının, devlet ya da özel kurumlar tarafından nasıl tasarlanması ve geliştirilmesi gerektiğine ışık tutacağını düşünmekteyiz. Çalışmamızda, kişisel verilerin gizliliği gibi günümüzün önemli etik konularından birinin, dünyayı kasıp kavuran bir salgın hastalık söz konusu olduğunda nasıl ele alınabileceği ile ilgili veri sunmaya çalışacağız. [EN] In this article, we examined the widely used Digital Tracking and Monitoring (DTM) applications in the world and in Turkey through the scale consisting of 16 questions put forward by Floridi, Cowls, Taddeo, and Morley in their article "Ethical Principles of SARS-CoV-2 Digital Tracking and Monitoring (DTM) Systems". With the COVID-19 epidemic, new ethical problems have arised with the DTM applications developed to reduce the spread of the disease. In order to address these ethical issues, we have tried to show the scope of the questions Floridi, Cowls, Taddeo, and Morley pose to these practices and their relationship with digital ethics. We tried to increase the effectiveness of the scale put forward by Floridi, Cowls, Taddeo and Morley through different DTM applications and to improve the depth of interpretation in terms of comparison. We aimed to examine the extent to which DTM applications provide ethical validity in terms of content and function, based on the qualities of the practices. The purpose of this review; is to make an inference about the validity of these practices in extraordinary situations such as pandemics. We think that this ethical validity will shed light on how DTM applications which function on personal data should be developed by governments or private institutions. We will try to present data on how one of today's important ethical issues, such as the privacy of personal data, can be handled in the event of an epidemic that swept the world.