Adam Cebula

The 2023 symposium at the Cardinal Stefan Wyszynski University focused on Christian ethics, revisiting key themes from Pope John Paul II’s encyclical Veritatis Splendor. The discussion highlighted the enduring relevance of absolute moral norms and examined shifts in the Catholic Church’s stance on capital punishment and killing in war, emphasizing the significance of intention and the object of a moral act in moral reasoning. The event also addressed Catholic perspectives on war ethics, contrasting the just war doctrine with pacifist views. Additional topics included the idea of the indissolubility of marriage amid contemporary societal changes and the idea of moral autonomy, understood as the central point of contention between Kantian ethics and the Church’s traditional moral doctrine. ---------------------------------------- Received: 30/10/2024. Reviewed: 5/12/2024. Accepted: 12/12/2024.

This article formulates a critical response to Professor Jacek Hołówka’s opinion on (the philosophical debate about) the morality of war. It is claimed that by rejecting the plausibility of any argument justifying the occasional permissibility of military action. Hołówka finds it difficult to avoid (tacitly) endorsing some form of pacifism. In its radical version – presumably most closely matching Hołówka’s apparent position on war ethics – pacifism is shown to be completely unsupported by any serious social or political theory. More extensive analysis is focused on a compromise version of pacifism proposed recently by David Rodin. Described as “the middle ground between pacifism and just war theory,” Rodin’s proposal permits military resistance to genocidal violence while banning all other types of war, specifically defensive wars waged by invaded states. As closer scrutiny indicates, the view is based on faulty analogies, it disregards the reasonably expected increase in human rights abuses following most invasions, and it underestimates the natural inclinations of some aggressor states to embrace murderous methods of subjugating the populations of the annexed territories. What is more, the limited pacifism Rodin promotes is bound to effectively incapacitate sovereign states even when they confront unquestionably genocidal aggression (in most cases preceded by a purely political “takeover” of the attacked country). This paper concludes by endorsing the states’ traditional right to self-defence: granted only to “minimally just societies,” it turns out to be the most credible safeguard against conventional military aggression and its possible calamitous escalations – the threat of the latter being all too often grossly underrated by pacifists. ----------------------------------------- Received: 31/05/2024. Reviewed: 10/09/2024. Accepted: 27/09/2024.

This article proposes three responses to the anti-war statements made recently by Pope Francis. The first one recapitulates the very foundations of the prevalent legal and ethical approaches to the issue of war—laid by the most influential Christian thinkers of all times, revisited on several occasions by their followers, and ultimately confirmed in the fairly recent documents articulating Catholic war ethics. The second discusses the specific mode of Francis's apparent repudiation of the doctrine of just war, implying the essential equalisation of the moral status of either warring party—even in the case of conflicts initiated and sustained by undeniable and unprovoked acts of aggression. The third examines the reasonableness and moral soundness of the Pope's implied belief in the impermissibility of an attacked political community's (unintendedly) exposing its members to the enemy's violence without having a substantiated prospect of (relatively swift) military success of its defensive undertaking.

Niniejszy tom Studia Philosophiae Christianae zawiera część artykułów zaprezentowanych podczas międzynarodowej konferencji zorganizowanej w październiku 2015 r. na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie dla upamiętnienia sześćsetnej rocznicy wystąpienia Pawła Włodkowica na Soborze Powszechnym w Konstancji. Wraz z polskim przekładem wystąpienia Michaela Walzera – gościa specjalnego konferencji – stanowią one próbkę rozważań dotyczących zaledwie kilku aspektów niezwykle rozległej problematyki łączącej się z teorią wojny sprawiedliwej. Mamy nadzieję, że staną się one inspiracją do dalszych badań w dziedzinie etyki wojny – zachowującej wciąż, mimo upływu wieków, jak również próby ogłoszenia przed kilkudziesięciu laty epoki „końca historii”, swoją niezmienną aktualność.

Artykuł zawiera szkicową analizę jednego z najważniejszych założeń teorii wojny sprawiedliwej zaprezentowanej przez Michaela Walzera w jego głównym dziele poświęconym etyce wojny. Zgodnie z postulatem autora Wojen sprawiedliwych i niesprawiedliwych, kontrowersyjny charakter zasady moralnej równości żołnierzy wyeksponowany zostaje poprzez jej konfrontację z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń wyznaczających początek konfliktu zbrojnego, stanowiącego główny przedmiot rozważań Walzera, tj. drugiej wojny światowej. Wykluczenie indywidualnej odpowiedzialności osób biorących udział w operacji militarnej, która nie znajduje żadnego moralnego uzasadnienia, wydaje się pociągać za sobą szereg konsekwencji stanowiących poważne obciążenie dla całościowego modelu Walzera. Utrzymanie niezbędnego poziomu koherencji teorii wojny sprawiedliwej łączy się z koniecznością modyfikacji walzerowskiej zasady równości – przynajmniej w odniesieniu do uczestników tzw. wojny wyniszczającej.

The article critically analyzes one of the central assumptions of Michael Walzer’s version of just war theory, as presented in his main work devoted to war ethics. As requested by the author of Just and Unjust Wars, the controversial nature of the principle of the moral equality of soldiers is revealed by discussing the actual course of events of a historical military conflict – namely, the outbreak of World War II, one of the main issues dealt with in Walzer’s book. The exclusion of individual responsibility of people involved in a military operation which finds no moral justification seems to entail a number of consequences that put a heavy burden on Walzer’s overall model of military ethics. In order to ensure the necessary level of coherence of just war theory one may need to modify Walzer’s principle of the moral equality of soldiers – at least in relation to the participants of total war.