Axle Christien Tugano

Matagal nang pinagkaabalahan ang pagtuklas at pagpapayaman sa ilang kaalaman kaugnay ng katawan (body) at kaisipan at diwa (psyche) bilang bahagi ng pagbubuo ng pagkataong Pilipino. Ngunit, may mga puwang pa ang kailangang matugonan sa usapin ng korporealidad (corporeality) lalo na ang yaong may kinalaman sa mga genitalia—ang titi (phallus) para sa katawang lalaki at puki para sa katawang babae. Kadalasan ang mga genital discourse sa kaso ng Pilipinas ay kalimitang palasak lamang o kung hindi man, limitado sa mga disiplinang kumakanlong dito katulad ng anatomiya, biolohiya, physiolohiya, at patolohiya. May pangako ang somatikong lipunan (somatic society) sa pagpapayaman ng pag-aaral ng katawan at/o pangangatawan sa kultural at politikal na pagpapakahulugan. Tuturulin ng artikulong ito ang diskurso kaugnay ng genitalia partikular na ang phallus sa kontemporanyong lipunan ng mga Pilipino na ang tuon ay sining. Bagama’t pagpapayaman ito sa kabuoang tunguhin ng pagkataong Pilipino, humugot ang pananaliksik sa kaisipang banyaga na nagdalumat sa trikotomiyang ugnayan ng lipunan-institusyon-at-kahulugan. Ang mga institusyon katulad ng simbahan, pamahalaan, paaralan, at maging ng sambahayan ay may kani-kaniyang ipinamamayaning ideolohiya at paniniwala sa isang bagay at/o konsepto. Ang bawat institusyon ay tangan din ang kakayahang pagtibayin ang kapangyarihang pumapaloob dito—sa anyo ng paglikha, pagtutol, at/o pagrepormula ng mga kahulugan at pagpapakahulugan. Mula sa ilang phallikong sining na umusbong sa lipunan ng mga Pilipino, paano kaya ito nabigyan ng sariling kahulugan? Ano ang panlipunang saysay nito sa kasalukuyang pag-aaral ng katawan? Tiningnan din sa pag-aaral ang nagbabagong kahulugan ng phallus bilang sabjek ng isang lipunang sumasailalim sa interpelasyon ng mga diskurso. Kung kaya’t may tatlong phallikong sining ang susuriin sa pag-aaral na ito—(1) ang Pahinungod o Oblation sa panig ng eskulptura; (2) Poleteismo ni Mideo Cruz na isang installation art; at (3) ang pinta ni Richard Gomez na Oooohh. Mula sa mga phallikong sining na ito, tutukuyin ang mga nilikhang kahulugan sa phallus bilang korporeal na salik ng pagkataong Pilipino sa unang banda at kung ano ang mga kinasapitang pagpapakahulugan dito ng mga institusyon sa kabilang dako.

Titi, butò, phallus o anopaman ang katumbas nito, isang bahagi ng katawan na sa matagal na panahon ay hindi gaaanong napag-aaralan at nabibigyan ng diskurso. Habang nahirati ang karamihan sa pagtupad ng layuning mapagyaman ang kaisipang Pilipinong nakatuon sa kasarian at seksuwalidad, may pangangailangan ding mabigyan ng puwang ang mga genitalia. Gayong isa ito sa primaryang bumubuo sa kabuoang pagkatao ng mga Pilipino. Ito ay upang makapagpalitaw ng natatanging ambag para sa ikasusulong ng somatikong pag-aaral tungkol sa Pilipinas. Habang ginabayan ng mga heuristikong batayang teoretikal na may kinalaman sa pagsipat ng pagbubuo at pag-uugnay ng pagkataong Pilipino, eksploratoryong siniyasat ng pag-aaral na ito ang tematikong pagbasa sa simbolismo ng butò sa lipunan at kulturang Pilipino. Malaking porsiyento nito ay ipinaluwal mula sa “pagbubuo” ng mga nakalap na salaysaying bayan sa anyo ng pansambayanang naratibo, kulturang materyal, at maging mga ekspresibong kultura at/o tradisyon. Tumuon ang aking pananaliksik sa tatlong sentral na katanungan: (1) sa kaantasang semantikong simbolismo, paano lingguwistikong maimamapa ang kahulugan ng butò at ang mga konotasyon nito? (2) anu-anong simbolismo at/o kahulugan ng butò ang masusumpungan sa iba’t ibang salaysaying bayan ng mga Pilipino, at (3) mula sa mga tinipong salaysaying bayan, paano ito nakaapekto sa paghulma at pagtugon sa kanilang mga pananaw-sa-daigdig (world view) hanggang sa kasalukuyan panahon? Kaya’t pag-uugnay sa nakaraan at kasalukuyan ang naging hakbang upang tuluyang mabigyan ng pansamantalang kahulugan ang butò bilang bahagi ng katawan at “pagkataong Pilipino.” Kailangang mahubaran ang nakaraan upang malaman ang kahulugan ng kasalukuyan.

This article aims to feature and present a collection of narratives on religion drawn from the author’s travels in Southeast Asia, with a selective centering on experiences gathered from Thailand, Myanmar, and Indonesia. Since time immemorial in Asia, religion has played a substantial role in shaping each society’s identity, history, and culture. Religion can either instigate long-lasting camaraderie or even divisiveness. This paper focuses on how religion has reflected and enriched the diversity of Asian history and culture. Moreover, this paper demonstrates how religion influenced the political development process and became a de facto parameter of ethical standards. This article desires to contribute two things. First, via conveying an appreciation of anecdotal narratives as a sophisticated form of literature and a formal approach to describing an in-depth experience. Utilizing a form of descriptive storytelling undoubtedly constructs knowledge of the perceived other. Second, via contributing significantly to Araling Kabanwahan (or a Philippine approach to Area Studies and Regionalism Studies). Araling Kabanwahan, in this regard, serves as a powerful lens for an understanding of being a Filipino by studying the history of other localities in Asia, which in turn, broadens our perspective. Although this paper is not focused on the Philippine setting per se, it offers an avenue towards realizing the spectrum of similarities and differences of the Asian experience in terms of religion. Primarily gathered from first-hand accounts of various individuals from various religious backgrounds, this paper tackles experiences brought by Christianity, Islam, Buddhism, and Hinduism. It is important here finally to emphasize that the author acknowledges that he is a taga-labas, or an outsider from the ones being studied. Despite being an outsider, however, the author still attempted to apply an objective, academic, and unbiased approach to interpreting personal narratives.

Kilala si Carlos Bulosan (1913-1956), higit sa lahat ang kaniyang isinulat na semi-autobiograpiya na America is in the Heart (1946), kung saan kaniyang ipinamalas ang karanasan bilang isang lider-manggagawa sa Estados Unidos sa kontekstong sosyo-politikal at proletaryadong internasyonal sa panahon ng Pandaigdigang Depresiyon (1929-1939). Gayundin ang kaniyang kinaharap na diskriminasyon at rasismo sa dayuhang bansa. Gayumpaman, sa kaliwa’t kanang pag-aaral ukol sa kaniyang buhay at kaisipan, na pawang itinuon at pinagkaabalahan ng mga nahihirati sa Marxismo, Sosyalismo, panitikan, at iba pang kaugnay na perspektiba, hindi gaanong napagtuonan ng pansin ang bayang sinilangan ni Bulosan—ang Pangasinan. Bago pa man “isapuso” ni Bulosan ang Amerika, higit sa malamang, namulat siya sa kaganapang panlipunang mayroon ang mga Pangasinense. Mahalaga ang Pangasinan sa buhay ni Bulosan, una sa lahat, kung bakit niya piniling makibaka sa dayuhang lupain ng Estados Unidos. Tuturulin at tutugunan ng pag-aaral na ito ang dalawang sangay ng Bagong Kasaysayan—ang Kasaysayang Buhay at Kasaysayang Pampook. Samakatuwid, tutuon ito sa pagsasalaysay ng saysay ng isang indibiduwal sa unang banda, habang isinasakonteksto ang kasaysayang pampook bilang “bahagi ng higit na masaklaw na kasaysayang bayan” sa kabilang dako. Sa unang labindalawang kabanata ng America is in the Heart, tatahiin at palalawigin ang halaga at lugar ng kasaysayan ng Pangasinan sa formatibong panahon ni Bulosan bilang isang Pangasinense.

Revisiting Southeast Asian Women’s Views and Representations: A Critical Look at Historical and Literary Media and Writings. As the discipline of women and gender history expands and transforms, it now seeks a deeper examination of how women perceive themselves and how women, as active participants in the story of humankind, are perceived by others. The papers presented in this panel scrutinize varying portrayals of women by revisiting women’s views and representations and employing a critical gaze at historical and literary writings, and depictions in mass media, within a larger matrix of “belonging” -as women write and perceive themselves and “othering” as women are perceived by others. The researches featured in this panel seeks to contribute to the scholarly field of Women’s Studies, Area Studies, and Media Studies.

Salle 232 Media, Film Studies, Theatre, Communication Session Chair: Rebecca Lind 68090 | A Critical Analysis of Phallocratic Statements of Former Philippine President Rodrigo Duterte in Mainstream Media Axle Christien Tugano University of the Philippines 71386 | From Film to New Media Art – Mitigating Censorship in China Mo Li, Polytechnic University of Valencia, Spain 70646 | Textual Analysis of Top Chinese Vlogger’s, Lizi Qi, Audience Dashi Zhang, University of Melbourne, Australia Deli Zhou, University of Melbourne, Australia 69055 | Ethical Sensitivity as a Critical Concept in the Study of Communication Ethics Rebecca Lind, University of Illinois at Chicago, United States; David Rarick, University of Minnesota, United States; Tammy Swenson-Lepper, Winona State University, United States

Resumos The view of historical writing as a mere objective and dispassionate recording of the past is already passé. From the outset of postmodernity, historiography was already seen as a tool either for oppression or empowerment. Integral to the role of historiography in this oppression or empowerment tendency is the construction of identity. In earlier stages of Southeast Asian scholarship, the common pattern among the historiographical materials produced (often by the intelligentsia of the colonial establishment) is the depiction of Southeast Asia as an artificial buffer region that serves as a watershed of "Sinicization" from the East and "Indianization" from the West, and even "Islamization" later on. Very illustrative in this regard is George Coedes seminal work, "The Indianized States of Southeast Asia" (1968). This will in turn act as an intellectual conditioning to prepare others to passively recognize the legitimacy of Westernization and Modernization as the rightful heirs of Sinicization and Indianization. The period of decolonization will change the landscape of historiography, specifically in insular Southeast Asia, or what Zeus Salazar would call "Dunia Melayu" (1998). Post-coloniality would give birth to the indigenization of historical discourse in the region and, as a corollary, to a reactive movement that would challenge colonial identity politics. The Austronesian complex would serve as a major hermeneutical tool in asserting the nationalist agenda towards the collective Malayan past of the Maphilindian countries. This paper would attempt to survey major historical works, from colonial historiography to national historiography, with an emphasis on their roles in the identity politics of the region.

Kapwa nakalatag sa heograpikal, ekonomiko, at kultural na aspekto ng Asya-Pasipiko ang bansang Australia at Pilipinas. Bagama’t kaiba sa kontinenteng kinaroroonan, mababakas pa rin ang dimensiyong nag-uugnay sa dalawang estado ng Pasipiko. Kung uungkatin ang kasaysayan, napakatibay ang ugnayang namamagitan sa Australia at Pilipinas sapul pa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig o ang pagpapalaya sa Pilipinas laban sa puwersa ng mga Hapones nang tumakas tungong Australia sina Pangulong Manuel Quezon at buong pamilya noong Pebrero 19, 1942. Ngunit kung tutuusin, sa ganitong kaganapan at alaala lamang nakapako ang ating kamalayan sa tuwing ginugunita natin ang relasyon ng dalawang bansa. Marami pa ang hindi nabubuksan at nabibigyan ng pansin sa kanilang pinag-isang kasaysayan at direktang ugnayan sa kadahilanang hindi ito napaglalaanan ng tuon at pagpapahalaga sa historiograpiya ng mga Area Studies o disiplinal na pag-aaral ng kasaysayan ng ibayong dagat. Katulad ng ilang mga nauna at pagtatangkang pag-aaral, aambagan ng rebyung ito ang pagpupunla, pagpapahalaga, at pagpapaunlad sa ugnayang kultural na mayroon ang Australia at Pilipinas.

Umalpas at/o umunlad na ang pag-aaral ng kasaysayan ng Pilipinas—hindi na lamang ito isang kanonikal na pamamaraan na may pagkiling at humahango sa kinagisnang positibismong pananaw. Bagama’t kumakalas na roon ang ilang mananaliksik at historyador, hindi ito nangangahulugan ng pagtalikod sa pinagmulang pananaw, bagkus isa itong kaunlarang historiograpikal na habang isinasaalang-alang pa rin nito ang faktuwal na kaalaman, nilalakipan na ito ng samot-saring multidisiplinaryo at/o interdisiplinaryong pananaw na may pagkiling sa disiplinang kinabibilangan at inaambagan ng kaalaman. Humigit kumulang 700-pahina ang aklat ng historyador na si Ian Christopher Alfonso ng National Historical Commission of the Philippines (NHCP)— ang Dogs in Philippine History (DPH)—na may 28-kabanata—sa aking pagbibilang, habang ginagabayan ng 503-piraso ng plate o larawan, 3 mapa, 5 talahanayan, 920 na talahuli, at 496 na sanggunian—ay hindi lamang isang historikal ngunit tematiko rin ang pagkakasalanlan. Ito ay maari rin gawing balangkas at salalayan ng susunod pang mga pagaaral na nagkakaroon ng interes sa kalikasan at kapaligiran.

*BIDLISIW: A MULTIDISCIPLINARY SCHOLARLY JOURNAL, Volume 3, Issue 2, Special Issue on Travel Studies While growing up, I gradually realized the relevance of the body as discourse. Similar to the concept of somatic society, which was mentioned by Turner (1992), it is pivotal that discourses on the body be included in Philippine society in relation to the study of the body as tools for political and cultural discourses. During the period of my travels overseas 2013-2023, one phallic symbol caught my attention. I desired to go beyond the interpretation of an acquaintance when that person saw some of the phallic wall paintings in Bhutan when they posted on a Facebook wall and tagged them as “silly” and “sexually explicit.” Moreover, this essay aims to prove that this is beyond vulgarity since various Asian societies and communities have exhibited in-depth interpretations related to phallic symbols and phallus in general. This essay highlights the preliminary information gathered regarding phallic symbolism in some of the countries that I have been to: Nepal, Vietnam, Cambodia, Laos (Lao PDR), Thailand, and Indonesia.

Integral ang ipinahihiwatig ng mga pelikula sa Pilipinas na direktang nagtampok sa mga kuwentong pag-ibig at paghahanapbuhay ng mga migranteng Pilipino sa ibayong dagat. Patok sa lipunang Pilipino ang mga pelikulang nakakakilig, nakapagbibigay ng ligaya, at inspirasyon. Ngunit hindi din dapat kaligtaan ang isa pang temang maaaring umusbong mula dito—ang kalagayan at danas ng mga karakter, hindi lamang bilang mangingibig, kundi bilang manggagawa din. Kung gayon, pagkalas ito panandalian sa kinasanayang pagtrato sa mga romantic movie ng mga Pilipino sa payak nitong anyo bilang kuwentong pag-ibig lamang. Bagkus, malaong holistikong magsisiwalat sa malawakang diaspora at realidad ng paggawang Pilipino sa iba’t ibang bahagi ng mundo. Layunin ng artikulong ito na muling ipasundayag ang pagtatalaban ng puso na siyang simbolo ng pag-ibig at kamay na kumakatawan o metapora ng paghahanapbuhay. Partikular na susuyurin ang dalawang pelikula na nasa direksiyon ni Olivia Lamasan, na nagtampok sa mga Pilipino sa Estados Unidos—ang Sana Maulit Muli at In My Life.

Karaniwang nasasagkaan ng pinamamayaning pamantayan at perspektibang hinango mula sa labas ang konfigurasyon ng pag-aaral sa kasaklawang pangturismo ng mga Pilipino. Mula sa sinasaligang epistemolohiya hanggang sa praksis ng disiplinang ito na malaong maglilimita sa makaPilipinong dalumat kaugnay ng paglalakbay. Gayumpaman, hindi pa rin isinasantabi ang mga dulog mula sa labas dahil lamang sa kaligiran nito. Sa halip, layunin pa ng artikulong ito na angkinin ang Tourism Studies at tangkaing maipasok sa talastasang F/Pilipino ang usapin ng turismo at paglalakbay na direktang aapuhap sa tatlong espisipikong aspekto: (1) kalagayan ng turismo at paglalakbay sa Pilipinas; (2) pangunahing salik sa paglalakbay; at malaong itatawid sa (3) sosyo-kultural at politiko-ekonomikong kinahinatnan ng paglalakbay. Sa diwa ng binubuong Araling Pangmanlalakbay sa diwa ng Araling Kabanwahan, hindi lamang nito nilalayong maipakita ang ugnayan at/o pag-uugnay ng turismo at paglalakbay sa Pilipinas at Timog Silangang Asya. Bukod sa panunuring pangkalinangan, layunin ding maipakita ng Araling Pangmanlalakbay ang panunuring panlipunang nakasalig sa katarungan ng turismo at paglalakbay. Sa ganitong pagtatangka, maipopook ang diskursong pangturismo ng mga Pilipino hindi lamang sa kaniyang sariling bayan ngunit maging sa Timog Silangang Asya at sa daigdig.

Nilalayon ng pag-aaral na ito ang isang pagsusuri at/o pagsasalansang tipolohikal ukol sa ilang pelikulang direktang tumuon sa danas at naratibo ng mga manggagawa, mangingibig, at/o manggagawang mangingibig—partikular na ang mga pelikulang idinirehe ni Olivia M. Lamasan. Sa paglago ng anomang larang katulad ng media studies, mahalaga rin ang pagsipat ng tipolohiya at/o pagsasaklasipika batay sa uri ng mga ipinamamayaning paksa. Ito ay upang matukoy ang pinagmumulan at/o pinaghuhugutang idea at inspirasyon ng mga kumatha at higit sa lahat, ang pananalamin sa realidad ng lipunan sa panahon kung kailan ito kinatha. Nakasandig ang panunuring ito hindi lamang sa tradisyonal na pagbubuod ng mga kinathang pelikula, ngunit refleksibo rin uugatin ang kayariang panlipunan nito sa kasalukuyang direksiyon ng edukasyon at nakapangyayaring pagpapahalaga sa mga Pilipinong sining. Ang mga pelikulang Pilipino, lalo pa’t kung malaya at mapagpalaya ay maituturing na isang ekstensiyon at salamin ng mga communal ethos ng sambayanan at kalinangang Pilipino.

Layunin ng komemoratibong pag-aaral na ito, gamit ang isang naratibong pagsusuri, ang pagturol sa danas at alaala ng mga Marikeño sa panahon ng pananalasa at/o pagbahang idinulot ng Ondoy (Ketsana) noong 2009 at sa mga panahong pagkatapos nito. Habang sentro ng pag-aaral na ito ang apat na barangay ng lungsod o ang mga tinatawag na “tabing-ilog”—Nangka, Tumana, Malanday, at Concepcion Uno—gumamit ang pananaliksik ng dalawang pangunahing método, pakikipagpanayam at pakikipagkuwentuhan. Sa kinasapitan, nakapagluwal ang pananaliksik na ito ng dalawang pangunahing bahagi: una, mga naratibo ng danas at alaala sa panahon ng pananalasa ng Ondoy at ikalawa, pagsisiyasat sa mga sumunod na panahon. Sa kabuoan, nakapaglatag ang pag-aaral na ito ng pitong dalumat ukol sa kahulugan, kabuluhan, at konteksto ng Ondoy sa pananaw ng mga Marikeño: (1) delubyo, (2) kaparusahan, (3) kaligtasan, (4) pagtulong, (5) palatandaan, (6) takot, at (7) kasanayan. Hatid ng pag-aaral na ito ang isang implikasyong magpapahalaga sa dalawang bagay—(1) Araling at Kasaysayang Pangkapaligiran o isang subdisiplinang kakanlong sa pag-aaral ng kasaklawan ng kalikasan at kapaligirang Pilipino at (2) Kasaysayang Pampook o pagsasalaysay ng kasaysayan ukol sa isang partikular na pook. Samakatwid, ang kabuoang implikasyon ay magbibigay-linaw at ambag sa saysay ng Ondoy bílang bahagi ng kalikasan at kapaligirang Marikeño sa unang banda at ang saysay ng Marikina bílang pook sa kabilang banda.

Sa kabila ng napakaraming aklat na inilalathala taun-taon, sa iba't ibang disiplina, perspektiba, at pananaw, siya namang hindi lipos ang mga naililimbag, kung hindi man, naisusulat na mga akademikong rebyu ng mga aklat o panunuring-aklat. Mahalaga ang ginagampanang papel ng mga panunuring-aklat sa talastasang pantao at lalo na sa akademiya. Hindi lamang ito isang simpleng paglalahad sa nilalaman ng aklat, bagkus higit nitong kinapapalooban ang mga kritikal na pagpapasya, pagkilatis o pagsusuri, at pag-apuhap ng mga kaalaman mula sa binasang mga akda patungo sa pagbubuo at kapakinabangan ng bayan o sariling talastasan.

Katulad ng laging binabanggit ni Prop. Michael Charleston B. Chua ng Pamantasan ng De La Salle, "Hindi man ako naging direktang naging mag-aaral ni Dr. Salazar, mapalad pa rin akong nakilala ko siya at natuto ng kahalagahan ng Pantayong Pananaw." Marahil ito rin ang sumasambulat sa mga nais maging mag-aaral ng paham na si Salazar. Isang metapora ng kometa o isang bakunawa ang pagdating ng isang Dr. Salazar sa Sintang Paaralan partikular na sa Kagawaran ng Kasaysayan dahil pinagyaman niya/tinutulungang makaalpas ang ningning ng aming kagawaran tungo sa mayamang pag-aaral sa kasaysayan.

Larawan ng isang lipunan ang pagkakaroon ng mga museo bilang lagakan o repositoryo hindi lamang ng mga kulturang materyal ngunit maging ng mga salaysaying-bayang nakakabit sa pambansang kasaysayan at pambansang kamalayan ng mga mamamayan nito. Gayumpaman, bukod sa naghahatid ito ng iba’t ibang anyo ng kaalaman, kung minsan ay nagiging aparato rin ng mga propagandang maaaring mag-angat o magsantabi sa isang partikular na pangkat. Dahil karamihan sa mga museo ay binuo sa panahong post-kolonyal, maaaring pagnilayan ang namamayaning naratibo, representasyon, at pag-alala sa mga ito. Sa bawat museo, naitatanghal ba ang mga katutubo, kolonyal, o postkolonyal na kaisipan at pagpapakahulugan? Patas ba ang pakikisangkot ng bayan bilang nilalaman at bida ng mga museo, o tagatangkilik o tagamasid lamang sila sapagkat dinodomina na rin ito ng mga naghahari at makapangyarihang naratibo? Aambagan ng sanaysay na ito ang napapanahon at makabagong pagtingin sa museolohiyang kakawala sa naghaharing pananaw at pamantayan ng Kanluran—na kadalasa’y nagtanghal, walang humpay na nagbigay ng pagpapakahulugan, sa Silangan nitong mga nagdaang panahon. Bagaman hinugot at isinentro ito mula sa mga personal na paglalakbay, pagsusuruy-suroy, at obserbasyon ng may-akda sa mga museo nang siya’y maglakbay sa iba’t ibang bansa sa Asya-Pasipiko at Europa sa pagitan ng taong 2014 at huling bahagi ng 2019, naglatag naman ito ng ilang kritikal na pagsusuri at pagtingin tungkol sa (1) pagkakahati at nilalaman ng mga museong kanyang narating; (2) kalagayan ng mga artifact (sampu ng mga posibleng isyu rito); at (3) representasyon at layuning “isabansa” ang mga museo, na siyang maaaring ilapat din sa lipunang Pilipino. Liban pa rito, nilayon din ng sanaysay na ambagan ang umuusbong na Araling Kabanwahan—ang pag-aaral tungkol sa ugnayan/pag-uugnay-ugnay ng Pilipinas at ng mga ibang bayan sa labas nito na umaayon sa diwa, talastasan, at tunguhin ng pagka-Pilipino.

Isa ang Batas Militar sa mga yugto ng kasaysayang Pilipino ang hindi dapat mawaglit sa gunita at/o alaala ng bawat mamamayan, hanggang sa mga susunod na salinlahi. Kasabay ng aprubasyon na magkaroon ng kursong Philippine Studies 21 (PS 21): Wika, panitikan, at kultura sa ilalim ng Batas Militar sa inisyatiba ng Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas (DFPP) ng Kolehiyo ng Arte at Literatura, U.P. Diliman (Corrales, 2019), napapanahon din ang pag-aaral sa kasaysayan ng Batas Militar. Isa sa primaryang layunin nito ay tipunin ang mga kaugnay na babasahin, literatura, limbag o di-limbag nang sa gayo’y maimulat ang kamalayan ng sambayanan na ngayo’y sinusubok ng historikal na distorsiyonismo o paunti-unting pag-alis ng disiplinang ito sa akademiyang Pilipino. Liban sa mga babasahin, isa ang talumpati sa mga posibleng paghugutan ng kamalayang pangkasaysayan. Bukod sa primaryang batis ang katangian nito – sapagkat ang rhetor, orador, o tagapagsalita ay mismong nasusukluban ng personal na danas, makapaghahatid ito ng makabuluhang mensahe para sa mga tagapakinig. Ani Triadafilopoulos (1999), political speech is future oriented; that is, it involves recommending one of a number of policies or courses of action. Ngunit sa usapin ng burukrasya at politika, mangilan-ngilan lamang ang mga talumpating may malalim na talab sa kasaysayan. Karamihan ay nagpapakatianod sa tinatawag na self-centered speeches na kung saan palaging ipinamamalas ang kanilang mga nagawa sa bayan, mga plano, at kung anu-ano pang mga pagtatanghal.

Pangunahing layunin ng pag-aaral na ito na ugatin ang ugnayan ng Pilipinas at Australia –na labas o lalagpas sa padrong kinasanayang tumuon at kumiling sa usapin ng diplomasya, politikal, at iba pang usaping pang-estado-sa-estado at nasyon-sa-nasyon –na kung saan napag-iwanan at hindi gaanong nabibigyang tinig at tuon ang halagahin ng taumbayan sa kabuoan. Ang ganitong pamamayani ng Kanluraning pananaw ng Area Studies at Regionalism Studies ay sumasagka sa pagpapalitaw ng kaakuhang makaPilipino-Asyano. Kaya naman upang itaas ang taumbayan, pinahahalagahan sa pag-aaral na ito ang paggamit ng pananaw na kumatig sa balangkas ng Araling Kabanwahan at Kasaysayang Kabanwahan upang siyasatin ang ugnayan o pag-uugnay ng Pilipinas at ibayong dagat. Sa kasong ito, itinuon ang paksa sa pagsasaespasyo at pagpopook sa mga pagkaing Pilipino sa New South Wales, Australia nang sa gayon ay maitanghal ang “bayang Pilipino” sa entablado ng “ibang bayan.” Gayundin, karagdagang ambag ito sa pinagyayamang konsepto ng Kalutong Bayan. Liban sa aktuwal na pakikilahok ng mananaliksik sa espasyo ng Australia, gumamit din ito ng metodolohiyang taal sa mga Pilipino –gaya ng pagtatanong-tanong, pakikipagkuwentuhan o pagpapakuwento, patikim-tikim, pagtingin-tingin, at pagsusuruy-suroy na matagal nang pinagyayaman sa mundo ng Filipinisasyon.

Hindi na bago ang pag-aaral tungkol sa mga bantayog, monumento, o busto ni Jose Rizal. Ngunit, kasabay ng pagsibol ng mga paksang nakikitianod sa kanya ay ang walang hanggang pagpapatayo rin ng mga monumento, liwasan, at lansangang nagtatampok sa kanyang karangalan. Tunay na larawan ng pangkalahatang identidad ang bawat monumento dahil sinasagisag nito ang historikal na kahalagahang mayroon ang isang bansang nirerepresenta nito. Ipinapasundayag sa bawat munisipalidad, lungsod, at lalawigan sa Pilipinas ang kani-kanilang monumento o estatuwa ni Rizal na madalas makikita sa sentro ng pamahalaan, plaza, o sa paaralan. Patuloy pang lumolobo at malaganap ang pagpapatayo noong sentinyal, seskisentinyal, at inaasahan pa sa mga susunod na dantaonang paggunita kay Rizal. Naipamamalas ang kabayanihan at kadakilaan ni Rizal hindi lamang sa buong Pilipinas ngunit maging sa ibayong dagat (kahit hindi niya ito personal na narating). Sa ganitong pagtatangka, naambagan tuloy nito ang pagpapayabong sa Araling Kabanwahan bilang pag-aaral sa mga kaugnay na bayan/ibang bayan at kabihasnan/ibang kabihasnan. Sumalok at sumaklaw din ito ng malawakang pag-aaral tungkol sa diplomasya o ugnayang panlabas at migrasyon ng Pilipinas sa ibayong dagat. Dito na maaaring maipasok si Rizal na kinasangkapan ng diplomasya o ugnayang panlabas (sa anyo ng pagtatakda ng sister city at iba pang mga gawaing pampolitika) at higit sa lahat, ang migrasyon (sa anyo ng mga migranteng Pilipino) na pumaimbulog sa pagsasaespasyong Pilipino sa ibayong dagat. Bagaman milya-milya ang distansiya ng mga Pilipino mula sa kanilang sariling bayan tungo sa inaangking bayan, hindi ito nagiging hadlang sa pagbubuo ng kanilang identidad. Ang direktang akses/pakikipag-ugnay ng mga Pilipino sa anomang simbolo/representasyon ay isang malaking bahagi ng paggigiit ng kompleksidad at dimensyonal na perspektibang Pilipino. Sa magkatuwang na pagpapahalagang Araling Rizal at Araling Kabanwahan, aambagan ng artikulong ito ang literaturang magtatanghal sa tálabang espasyong Rizal at espasyong Pilipino sa ibayong dagat. Tuon nito ang New South Wales, Australia na kakikintalan ng mga munting espasyong Rizal. Naging marka ang mga pampublikong espasyong ito ng pagkakakilanlang Pilipino.

This article will point out some Indonesian historical films as an indication of the rich popular culture of Southeast Asia. In Indonesia, their representation in films has long been suppressed due to the dominance of Western films (1900-1920); Japanese films (1942- 1945); and the censorship by past dictatorships (1945- 1998). During the so-called Post-Soeharto Era (2000- Present), Indonesian films flourished, particularly those that focused on the Life History of their revered heroes. These include films focusing on Raden Adjeng Kartini (1879-1904), who is recognized as one of the main sowers of the women’s movement in Indonesia during the transition period of the 18-19th centuries. This article will review two films that featured Kartini’s life—The Postman and Kartini (2016) as an example of a film that uses history as context and Kartini: Princess of Java (2017) as an example of a film as direct historical representation. Films will be evaluated based on four types of reading texts— textual, contextual, subtextual, and intertextual analyses. This article will also sew together the comprehensive relationship of Area/Intercultural/ Interpeople Studies, Southeast Asian Studies, and Women’s Studies from a pro-Asian framework.

Introduksiyon 50-50. Fifty-fifty. Sa bigkas ng mga Pinoy, “pipti-pipti.” Sa kontekstong Pilipino, pantukoy ito sa kalagayan ng taong nasa kritikal na kalagayan. Limampung porsyento ng tsansang makaligtas, limampung porsyento ng tsansang masawi. Kilala ito sa iba pang katawagan sa Pilipinas bilang “naghihingalo,” “nasa bingit ng kamatayan” o “nag-aagawbuhay.” Ganito mailalarawan ang kalagayan ng lipunang Pilipino sa ilalim ng Batas Militar ni Ferdinand Marcos, Sr. Para sa mga pabor sa Batas Militar at mga loyalista ni Marcos, 50-50 dahil sa banta raw ng komunismo at tangkang pagpapabagsak sa Republika. Para sa mga kritiko’t lumaban sa diktadura, 50- 50 dahil sa pang-aabuso’t paniniil ng rehimen laban sa taumbayan. 50-50. Ito ang sa tingin nami’y nababagay na pamagat ng aklat na ito. Una, ginugunita ng sambayanang Pilipino ngayong 2022 ang ika-50 taong anibersaryo ng Batas Militar. Idineklara ni Marcos noong Setyembre 21, 1972 ang Proclamation 1081 na naglagay sa buong bansa sa ilalim ng kamay na bakal. Pangalawa, itinatampok ng aklat ang 50 personalidad na may mga direkta at aktibong papel para o laban sa Batas Militar. Dalawampu’t lima (25) ang nagmula sa bakuran ng rehimeng Marcos. Bukod sa diktador at kanyang pamilya, sila ang mga pangunahing tagapagbalangkas at tagapagpatupad ng Batas Militar. Kasabwat sila sa kabuuang operasyon ng mga mekanismo ng awtoritaryanismong ito – mapapulitikal, ekonomiko o sosyokultural man. Sila rin ang mga nakinabang, kung hindi man nagpakasasa, sa lahat ng mga ganansyang dulot ng kolaborasyon at paglilingkod sa diktadura. Ang nalalabing 25 ay binubuo naman ng mga humamon at nanindigan laban sa kamay na bakal. Magkakaiba ang kanilang pinagmulan, mga adhikain at dulog sa pagtindig laban sa Batas Militar – armadong pakikibaka, pagkilos sa mga lansangan, paglaban mula sa pulpito, at iba pa.

Pinagtibay ng administrasyong Duterte ang pananangkapan sa mga birong itinuring na pampasiglang bilang sa tuwing kinakausap ng pangulo ang taumbayan sa midya. Kaya’t tila isang melodramatiko o mala-teledramang inaabangan ng mga manonood at tagapakinig ang bawat pahayag ni Duterte habang pinamamayani ng huli ang mga 'birong' nagpapatingkad sa impunidad ng karahasan sa kababaihan, misogynista, at sexismo. Sa ilang pagkakataon, literal na ibinida ng populistang pangulo ang kaniyang phallus o titing nakatayo bilang larawan ng pagiging lalaki, matapang, at malakas at upang yurakan hindi lamang ang kababaihan ngunit para ipamukha ang 'kahinaan' ng mga kritiko. Kinalaunan, umusbong sa midya ang pagbabansag kay Duterte bilang 'Mang Kanor,' isang personalidad na ipinamamalas ang exhibisyonismo sa anyo ng mga pornograpikong bidyo. Layunin ng pag-aaral na ito na suriin ang sosyo-politikal na aspektong umiinog kina Duterte at Mang Kanor at sa kung paano nila ginamit ang phallus upang magkaroon ng pamosong pagkakakilanlan sa midyang Pilipino.

TUNGKOL SA PABALAT. Kuhang larawan sa El Nido, Palawan noong Hunyo 2022. Sinasagisag ng isla ang “banwa” o “bayan” samantalang sasakyang panlayag naman ang bangka. Ang bangka ay nagkakaroon ng tuwid na direksiyon dahil sa katig na responsable sa pagkabalanse ng sasakyang pandagat upang hindi lumubog at lamunin ng mga naglalakihang alon dulot ng samo’t saring balakid gaya ng malalakas na hangin o bagyo. Gayundin ang angklang itinatanim sa kailalimang lupa ng karagatan upang hindi tangayin ang bangka mula sa isla. Senyales ito ng pananatili at pagbabalik mula sa sakripisyong pinagdaanan sa paglalakbay. Ang tatlong passport stamp sa likurang bahagi ng aklat ay ang Pilipinas, Madagascar, at Easter Island sa Chile. Tinawag ito ni Salazar bilang “ibayong Timog Silangang Asya” upang tukuyin ang kultural na pagkakatulad, pagkakaugnay/pag-uugnay-ugnay, at pagkakaugat ng mga nasabing pamayanan sa mundong Austronesyano.

Introduksiyon Sentro ng kabuoang aklat na ito ang paglalakbay –partikular na ang paglalakbay ng mga Pilipino gamit ang pananaw at wikang F/Pilipino. Sa ilang pagkakataon, isa ang paglalakbay sa hindi gaanong nabibigyan ng pansin sa pag-aaral ng lipunan, sa kabila ng pinagyayaman na itong matagal sa Kanluran at marahil isa ng ganap na diskurso. Mababakas ito sa kanilang pagpapakahulugan sa mga taong naglalakbay. Halimbawa nito ang mga Pranses na voyageur at Anglo-Amerikanong katumbas sa paglalakbay bilang trip, travel, at voyage (Almario 2010, 1274-1275, 1325) at sa napakaraming kasingkahulugan gaya ng adventurer, commuter, migrant, passenger, pilgrim, sailor, tourist, drifter, excursionist, globe-trotter, itinerant, voyager, navigator, nomad, sightseer, tripper, vagabond, wanderer, expeditionist, jetsetter, at iba pa (Thesaurus 2022). Sa Pilipinas, madalas pa ngang gamitin ang mga Espanyol-Filipino na mga salita katulad ng biyahe (viaje); ekspedisyon (expedicion); nabegasyon (navigacion); at embarkasyon (embarcacion) (Almario 2010, 181, 322, 328, 806) –sa kabila ng mayaman ang mga Pilipino sa konseptong ito.